Miras hukuku, bir kişinin vefatından sonra geride bıraktığı mal varlığının, haklarının ve borçlarının kimlere, hangi oranlarda geçeceğini düzenleyen kritik bir hukuk dalıdır. Marmaris Koçak Hukuk Bürosu olarak bizler, kurucumuz Avukat Mehmet Altan Koçak önderliğinde, mirasın adil ve kanuna uygun şekilde paylaştırılması için profesyonel destek sunuyoruz. Miras hukuku alanındaki bu rehberimizde, miras paylaşımının tüm teknik detaylarını, Türk Medeni Kanunu (TMK) çerçevesinde inceleyeceğiz.

Miras paylaşımı süreci, sadece bir mal taksimi değil, aynı zamanda aile içi dengelerin ve yasal hakların korunması sürecidir. Marmaris ve çevresinde yaşayan vatandaşlarımız başta olmak üzere tüm Türkiye’deki müvekkillerimiz için hazırladığımız bu makale, mirasın açılmasından nihai taksime kadar geçen tüm aşamaları kapsamaktadır.

Miras Hukukunun Temel Dayanağı: Türk Medeni Kanunu

Türkiye Cumhuriyeti’nde miras paylaşımı, esas olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre gerçekleşir. Kanun, miras bırakanın (murisin) ölümünden sonra mülkiyetin nasıl el değiştireceğini katı ve emredici kurallarla belirlemiştir. Bu kurallar, mirasçıların hak kaybına uğramasını önler. Kanun koyucu, mirasçıları belirli sınıflara (zümrelere) ayırmıştır. Bu zümre sistemi, mirasın kimlere gideceğini belirleyen en temel mekanizmadır.

Miras Paylaşımı Sürecinde İlk Adım: Veraset İlamı

Bir kişi vefat ettiğinde, mirasçıların yapması gereken ilk iş bir veraset ilamı (mirasçılık belgesi) almaktır. Bu belge, kimlerin mirasçı olduğunu ve pay oranlarını resmi olarak kanıtlar. Sulh Hukuk Mahkemeleri veya noterler bu belgeyi düzenler. Noterler, eğer mirasçılar arasında bir çekişme yoksa veya nüfus kayıtları karışıksa veraset ilamı verir. Ancak yabancılık unsuru içeren durumlarda mahkemeye başvurmak zorunludur.

Yasal Mirasçılar Kimlerdir? Zümre Sistemi Nasıl İşler?

Türk miras hukukunda mirasçılar “zümre” adı verilen dereceli bir sistemle belirlenir. Bu sistemde, bir önceki zümrede mirasçı varsa, bir sonraki zümreye miras geçmez.

Birinci Zümre: Mirasbırakanın Altsoyu

Mirasbırakanın çocukları, torunları ve onlardan gelen kuşaklar birinci zümreyi oluşturur. Çocuklar, mirasın tamamını eşit olarak paylaşır. Eğer çocuklardan biri mirasbırakandan önce ölmüşse, onun yerini kendi çocukları (torunlar) alır. Bu işleme “halefiyet ilkesi” diyoruz. Birinci zümrede hiçbir mirasçı yoksa, miras ikinci zümreye intikal eder.

İkinci Zümre: Anne, Baba ve Kardeşler

Eğer mirasbırakanın altsoyu yoksa, miras anne ve babasına kalır. Anne ve baba mirasın yarısını eşit olarak paylaşır. Anne veya babadan biri hayatta değilse, onun payı kendi altsoyuna (mirasbırakanın kardeşlerine) geçer. Eğer ne anne ne baba ne de onların altsoyu (kardeşler, yeğenler) varsa, miras üçüncü zümreye geçer.

Üçüncü Zümre: Büyükanne ve Büyükbabalar

Mirasbırakanın altsoyu, anne-babası ve kardeşleri yoksa miras büyükanne ve büyükbabalara kalır. Onlar da hayatta değilse payları kendi altsoylarına (amca, hala, dayı, teyze) geçer.

Sık Sorulan Soru: Kardeşler miras paylaşımında ne zaman hak sahibi olur?

Kardeşler, ancak mirasbırakanın çocuğu (veya torunu) yoksa ve anne-baba zümresinden miras kalmışsa hak sahibi olurlar. Eğer mirasbırakanın bir tek çocuğu bile varsa, kardeşler yasal olarak mirastan pay alamazlar.

Sağ Kalan Eşin Miras Payı Nasıl Hesaplanır?

Sağ kalan eş, zümre sistemi içinde sabit bir yere sahip değildir. Eş, hangi zümre ile birlikte mirasçı olursa olsun, o zümreye göre değişen bir pay alır.

1. Eş altsoy (çocuklar) ile mirasçıysa: Mirasın 1/4’ünü alır.

2. Eş anne-baba zümresi ile mirasçıysa: Mirasın 1/2’sini (yarısını) alır.

3. Eş büyükanne-büyükbaba zümresi ile mirasçıysa: Mirasın 3/4’ünü alır.

4. Hiçbir zümrede mirasçı yoksa: Eş mirasın tamamını alır.

Marmaris Koçak Hukuk Bürosu olarak, eşlerin miras haklarının korunması noktasında özellikle aile konutu üzerindeki haklar konusunda uzmanlaşmış durumdayız. Sağ kalan eş, aile konutu üzerinde mülkiyet veya intifa hakkı talep edebilir.

Saklı Pay (Mahfuz Hisse) Nedir?

Mirasbırakan, hayattayken yaptığı vasiyetname veya bağışlarla mirasını dilediği gibi dağıtamaz. Kanun, belirli yakınlıktaki mirasçıların “saklı paylarını” koruma altına almıştır. Mirasbırakan, saklı payları aşan kısım (tasarruf edilebilir kısım) üzerinde söz sahibidir.

Saklı Pay Oranları

Not: Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında yapılan kanun değişikliği ile kaldırılmıştır. Artık kardeşler saklı paylı mirasçı değildir.

Mirasın Paylaşım Yolları: Anlaşmalı mı, Davalı mı?

Mirasçılar mirasın nasıl bölüneceği konusunda iki temel yola başvurabilir:

1. Miras Taksim Sözleşmesi (Anlaşmalı Paylaşım)

Eğer tüm mirasçılar mirasın nasıl paylaşılacağı konusunda fikir birliğine varırsa, bir miras taksim sözleşmesi hazırlarlar. Bu sözleşmenin geçerli olması için yazılı şekilde yapılması şarttır. Mirasçılar bu sözleşmeyi kendi aralarında imzalayabilirler veya noterde düzenleyebilirler. Tapu işlemleri için genellikle noter onaylı sözleşme veya tüm mirasçıların tapu müdürlüğünde bizzat hazır bulunması gerekir.

Miras taksim sözleşmesi yaparken dikkat edilmesi gereken hususlar:

• Tüm mirasçıların katılımı zorunludur.

• Sözleşme yazılı olmalıdır.

• Mirasın tamamı veya bir kısmı bu sözleşmeye konu edilebilir.

2. Miras Paylaşım Davası (İzale-i Şuyu / Ortaklığın Giderilmesi)

Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamazsa, her bir mirasçı mahkemeye başvurarak ortaklığın giderilmesini talep edebilir. Bu dava, miras kalan malların aynen (mal olarak) paylaşılmasını veya satılarak bedelinin paylaştırılmasını amaçlar. Mahkeme önce aynen taksimin mümkün olup olmadığına bakar. Eğer bir taşınmazın bölünmesi mümkün değilse, taşınmaz icra yoluyla açık artırmada satılır ve para mirasçılar arasında payları oranında dağıtılır.

Terekenin Tespiti ve Defter Tutulması

Miras paylaşımından önce mirasın ne kadar olduğunun netleştirilmesi gerekir. Ölen kişinin tüm mal varlığı ve borçlarının toplamına “tereke” denir. Bazı durumlarda mirasçılar, mirasın borca batık olup olmadığını bilmeyebilir. Bu durumda terekenin tespiti davası açılır. Mahkeme, bankalara, tapu dairesine ve trafik tescil birimlerine yazı yazarak tüm varlığı belirler.

Eğer mirasçı, borçlardan çekiniyorsa mirasın resmi defterinin tutulmasını isteyebilir. Bu işlem Sulh Hukuk Mahkemesi aracılığıyla yapılır. Deftere kayıtlı olmayan borçlardan mirasçılar kural olarak sorumlu tutulmaz.

Mirasın Reddi (Redd-i Miras)

Miras sadece mal varlığını değil, borçları da kapsar. Eğer mirasbırakanın borçları mal varlığından fazlaysa, mirasçılar mirası reddedebilir.

Mirasın Reddi Süresi ve Şekli

Mirasçılar, mirasın kendilerine geçtiğini öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde mirası reddetmek zorundadır. Bu beyan, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesine yapılır. Süresi içinde reddedilmeyen miras, kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır.

Önemli Not: Eğer mirasçı, mirasın paylaşımına katılırsa veya tereke işlerine dahil olursa mirası reddetme hakkını kaybeder. Bu nedenle Marmaris Koçak Hukuk Bürosu olarak müvekkillerimize, mirasın durumunu netleştirmeden herhangi bir işlem yapmamalarını öneriyoruz.

Tarım Arazilerinde Miras Paylaşımı

2014 yılında yapılan yasal düzenlemelerle tarım arazilerinin miras yoluyla bölünmesi zorlaştırılmıştır. Buradaki amaç, tarımsal verimliliği korumak ve arazilerin çok küçük parçalara ayrılmasını önlemektir.

5403 sayılı Kanun uyarınca, tarım arazileri ancak “ehil mirasçıya” devredilebilir veya mirasçılar arazinin bir bütün olarak birine geçmesi konusunda anlaşmalıdır. Eğer mirasçılar anlaşamazsa, mahkeme araziyi en yüksek bedeli teklif eden veya tarımsal faaliyet yürüten ehil mirasçıya özgüleyebilir.

Üvey çocuk mirastan pay alabilir mi?

Üvey çocuk, yasal olarak mirasbırakanın kan bağı olan çocuğu değildir. Bu nedenle üvey anne veya babasından miras alamaz. Ancak mirasbırakan, vasiyetname düzenleyerek üvey çocuğuna pay bırakabilir. Bu durumda saklı paylara dikkat edilmesi gerekir.

Miras paylaşımında zamanaşımı var mıdır?

Mirasçılık sıfatından doğan istihkak davası, mirasçının kendi hakkını öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halükarda mirasın açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır. Ancak mirasçılar arasındaki paylaşım talebi kural olarak zamanaşımına tabi değildir. Miras ortaklığı devam ettiği sürece her zaman paylaşım istenebilir.

Evlatlığın miras hakkı nasıldır?

Evlatlık, kendisini evlat edinen kişinin öz çocuğu gibi mirasçı olur. Hatta evlatlık, hem kendi biyolojik ailesinden hem de kendisini evlat edinen kişiden miras alabilir. Evlat edinen kişi ise evlatlığa mirasçı olamaz.

Mirasçı mirastan çıkarılabilir mi?

Evet, mirasbırakan belirli şartların varlığı halinde bir mirasçısını saklı payı da dahil olmak üzere mirastan çıkarabilir. Bunun için mirasçının;

• Mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi,

• Aile hukukundan doğan ödevlerini önemli ölçüde yerine getirmemesi gerekir.

  Mirasçı çıkarmak için vasiyetnamede geçerli bir sebep belirtilmelidir.

Miras Paylaşımında Avukatın Rolü

Miras hukuku, hesaplamaların karmaşık olduğu ve aile içi duygusallığın yüksek olduğu bir alandır. Marmaris gibi değerli gayrimenkullerin bulunduğu bölgelerde, miras paylarının hatalı hesaplanması büyük mali kayıplara yol açar. Avukat Mehmet Altan Koçak ve ekibimiz, mirasın adil şekilde taksim edilmesi, vasiyetnamelerin açılması ve tenkis davalarının yürütülmesi konularında titizlikle çalışmaktadır.

Profesyonel bir hukuki destek şu avantajları sağlar:

• Yasal payların doğru hesaplanması.

• Gizli mal kaçırma (muris muvazaası) işlemlerinin tespiti ve iptali.

• Miras taksim sözleşmelerinin hukuki güvenceye alınması.

• Dava süreçlerinin hızlandırılması.

Miras paylaşımı, Türk Medeni Kanunu’nun çizdiği sınırlar içerisinde, mirasçıların haklarını en iyi şekilde korumasını gerektiren bir süreçtir. İster anlaşmalı olsun ister dava yoluyla, her aşamada yasal süreleri takip etmek ve doğru belgelerle hareket etmek esastır. Marmaris Koçak Hukuk Bürosu olarak, miras hukukuyla ilgili her türlü sorunuzda ve uyuşmazlığınızda yanınızdayız. Mirasın bir yük değil, bir hak olarak kalması için uzman kadromuzla yanınızdayız.

DETAYLI BİLGİ İÇİN İLETİŞİME GEÇİNİZ.