Marka, bir işletmenin ürünlerini veya hizmetlerini rakiplerinden ayırt eden en temel unsurlardan biridir. Türkiye’de marka tescili, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) hükümlerine göre yürütülür ve bu süreç Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından yönetilir. Marka tescilinin sağladığı koruma, işletmelerin pazardaki konumunu güçlendirir, tüketici nezdinde güven oluşturur ve markanın ekonomik değerini artırır. Bu nedenle marka tescil sürecinin doğru yürütülmesi ve gerektiğinde marka üzerinde yapılacak değişikliklerin mevzuata uygun şekilde yapılması büyük önem taşır.
Marmaris gibi turizm, ticaret ve hizmet sektörünün yoğun olduğu bölgelerde işletmeler markalarını hızla kurumsallaştırmak ister. Bu nedenle birçok girişimci, yatırımcı ve işletme sahibi marka başvurularında profesyonel destek arar. Marmaris Koçak Hukuk Bürosu, marka tescili, marka izleme, marka değişiklik süreçleri ve marka hukuku alanında kapsamlı danışmanlık sunar. Marka patent sektörü gittikçe büyürken, marka değerinin korunması işletmeler için kritik bir gereklilik hâline gelir.
Bu makalede marka tescil sürecini ayrıntılı şekilde ele alacak, tescil edilen bir markanın logosunun veya diğer unsurlarının daha sonra değiştirilip değiştirilemeyeceğini açıklayacak ve marka üzerinde yapılabilecek değişikliklerin sınırlarını mevzuat çerçevesinde değerlendireceğiz.
Marka Kavramı ve Hukuki Niteliği
SMK m.4, markayı; bir teşebbüsün mallarını veya hizmetlerini diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlayan işaret olarak tanımlar. Bu işaret; kelime, şekil, harf, sayı, renk gibi unsurlardan veya bunların birleşiminden oluşabilir.
Markanın temel işlevleri şunlardır:
-
Ayırt etme işlevi: Tüketicinin ürün veya hizmeti diğerlerinden ayırt etmesini sağlar.
-
Kaynak gösterme işlevi: Söz konusu mal veya hizmetin hangi işletmeden kaynaklandığını gösterir.
-
Reklam işlevi: Markanın tanınırlığını artırır ve pazarlama faaliyetlerine doğrudan katkı sağlar.
-
Kalite işlevi: Tüketici markayı kalite ile ilişkilendirir.
Bu işlevler nedeniyle marka hukuku, işletmeler açısından en kritik koruma alanlarından birini oluşturur. Özellikle ticaretin turizm bölgelerinde yoğun olduğu Marmaris’te birçok işletme markasını tescil ettirmeyi tercih eder. Bu süreçte hukuki destek alan işletmeler daha hızlı ve sorunsuz sonuçlar alır.
Marka Tescil Süreci
Türkiye’de marka tescili TÜRKPATENT aracılığıyla yapılır. Süreç şu şekilde ilerler:
1. Marka Araştırması
Başvuru yapmadan önce marka benzerlik araştırması yapmak işletmenin yararınadır. Araştırma, aynı veya benzer markaların tescilli olup olmadığını gösterir. Araştırma zorunlu değildir ancak ileride doğabilecek itirazların önüne geçer.
2. Başvurunun Yapılması
Başvuru, TÜRKPATENT çevrimiçi sistemi üzerinden yapılır. Başvuru dosyasında bulunması gereken temel unsurlar:
-
Markanın örneği
-
Mal ve hizmet listesi (Nice sınıflandırmasına göre)
-
Başvuru sahibi bilgileri
-
Varsa vekâlet bilgisi
Marka patent sektörü içinde bu süreç teknik detaylar içerdiği için birçok başvuru sahibi bir avukat veya marka vekilinden destek alır.
3. Şekli İnceleme
TÜRKPATENT öncelikle başvurunun şekli şartlara uygun olup olmadığını denetler. Eksik varsa başvuru sahibine bildirilir ve eksiklerin tamamlanması istenir.
4. Esas İnceleme
Bu aşamada marka:
-
Ayırt edici nitelikte mi?
-
Ticaret ahlâkına ve kamu düzenine aykırı mı?
-
Tescili mümkün olmayan işaretler arasında mı?
gibi kriterlerle değerlendirilir.
SMK m.5 tescil edilemeyecek işaretleri düzenler.
5. Yayın Süreci
Marka başvurusu, Resmî Marka Bülteni’nde yayımlanır. Bu aşamada üçüncü kişiler, SMK m.6 ve m.19 çerçevesinde itiraz edebilir.
6. Tescil
İtiraz yoksa veya itiraz reddedilirse marka tescil edilir ve sicile kaydedilir. Bu kayıttan sonra marka sahibine tescil belgesi verilir.
Marka Üzerinde Hak Sahipliği ve Koruma Süresi
Tescilli marka 10 yıl süreyle korunur ve bu süre sınırsız şekilde yenilenebilir.
SMK m.23 yenileme usulünü açıklar.
Marka sahibinin hakları:
-
Markayı münhasıran kullanma hakkı
-
Başkalarının kullanımını engelleme hakkı
-
Lisans verme hakkı
-
Markayı devretme hakkı
Marmaris’te özellikle turizm firmaları, restoranlar, oteller ve yerel işletmeler marka tescili sayesinde pazarda güçlü bir konum elde eder.
Marka Değişikliği Mümkün Müdür?
Marka tescili yapıldıktan sonra işletmeler zaman zaman marka kimliğini yenilemek ister. Marka logosu, renkleri veya tasarımı değişebilir. Bu noktada en çok sorulan soru şudur:
Tescil edilen bir markanın logosu daha sonra değiştirilebilir mi?
Bu sorunun yanıtı hem evet hem hayır şeklindedir. Çünkü değişikliğin kapsamı belirleyicidir.
SMK m.26: Sicilde Değişiklik Yapılması
SMK m.26, marka sicili üzerinde yapılabilecek değişiklikleri düzenler.
Kanuna göre marka sahibinin unvanı, adresi, devri, lisansı gibi idari bilgiler değiştirilebilir.
Ancak marka örneği üzerinde, yani markanın kendisinde değişiklik yapılamaz.
Bu durum Türk Patent tarafından da çok açık şekilde uygulanır.
SMK’nın temel prensibi:
Tescil edilen marka, aynen tescil edildiği şekilde korunur.
Bu nedenle tescilli bir markanın logosu, yazı tipi, şekli, renkleri veya genel görünümü değişirse, mevcut tescil kaydı üzerine değişiklik yapma imkânı bulunmaz.
Bunun tek istisnası “çok küçük ve ayırt ediciliği etkilemeyen değişiklikler”dir.
Ancak Türk Patent uygulamasında bu istisna pratikte neredeyse hiç kabul edilmez. Çünkü marka sicili kesinlik gerektirir.
Sonuç:
Bir markanın logosunu değiştirmek için yeni bir marka başvurusu yapmak gerekir.
Markada Değişiklik yapmanın Tek Yolu: Yeni Başvuru
Marka sahibinin logosunu, tasarımını veya görünümünü değiştirmek istemesi hâlinde yapması gereken işlem:
→ Aynı marka adıyla yeni logo için yeni bir marka tescil başvurusu yapmak.
Bu başvuru bağımsız bir başvuru olarak değerlendirilir.
Peki eski marka ne olacak?
Eski marka iki şekilde kullanılabilir:
-
Kullanılmaya devam edilebilir
– Ticari faaliyetlerde kullanılacaksa geçerliliğini korur. -
Kullanılmayacaksa koruması sona erdirilebilir
– Marka iptal edilmeyebilir, kendi süresinin bitmesi beklenebilir.
– Ancak marka sahibinin isteğiyle terkin talebi de yapılabilir.
Markayı yenilemek isteyen işletmeler genellikle şu yolu izler:
-
Yeni logo için yeni marka başvurusu yapar.
-
Yeni marka tescil edilince eski markayı pasif hâle getirir veya yenilemez.
Marmaris ve çevresindeki işletmeler özellikle turizm sezonu öncesi marka yenileme taleplerini artırır. Bu nedenle birçok işletme logo değişikliği için yeni marka tescilini tercih eder.
Marka Sahibinin Unvan veya Adres Değişikliği: Değişiklik Mümkündür
Marka örneğindeki (logo, kelime, şekil) değişiklik mümkün olmasa da marka sahibinin kimlik bilgilerinde değişiklik yapılabilir. Bunlar şunlardır:
-
Ad-soyad değişikliği
-
Şirket unvan değişikliği
-
Adres değişikliği
-
Vergi numarası veya MERSİS değişikliği
Bu değişiklikler SMK m.26 kapsamında sicile işlenebilir.
Markada Devir, Lisans ve Rehin İşlemleri
Marka değişikliği doğrudan mümkün olmasa da marka üzerinde mülkiyet değişikliği yapılabilir.
1. Marka Devri
SMK m.148 marka devrini düzenler.
Marka tümüyle veya kısmen devredilebilir.
2. Lisans Verme
SMK m.147 çerçevesinde marka sahibi, markasını başka kişilere kullanma hakkı verebilir.
3. Marka Rehni
Markalar ekonomik değeri nedeniyle rehin edilebilir.
Bu işlemler de marka siciline kayıt edilmek zorundadır.
Markanın Kullanılmaması ve İptal Riski
Tescilli marka 5 yıl boyunca kullanılmazsa, iptal talebiyle karşılaşabilir.
Bu düzenleme SMK m.9 kapsamında uygulanır.
Logo değişikliği nedeniyle tescilli markayı kullanmayan işletmeler büyük risk yaşar. Örneğin:
-
Tescilli markada eski logo bulunuyorsa
-
İşletme yalnızca yeni logoyu kullanıyorsa
-
Eski logo tamamen terk edilmişse
Bu durumda üçüncü kişiler kullanılmayan markanın iptalini talep edebilir.
Bu nedenle marka değişikliği planlayan işletmeler:
-
Yeni logosu için yeni marka başvurusu yapmalı,
-
Eski markayı 5 yıl boyunca kullanmadığında iptal riskini göze almalı,
-
Geçiş sürecini planlamalıdır.
Marka Yenileme İşleminde Değişiklik Yapılabilir mi?
Hayır.
Markayı yenilerken marka örneğinde değişiklik yapılamaz.
Yenileme işlemi, tescil edilen markanın aynen korunmasına yöneliktir.
Eğer değişiklik yapılacaksa:
→ Yeni marka başvurusu
→ Gerekirse eski markayı yenilememe
şeklinde işlem yapılır.
Markanın Renk Değişikliği Mümkün Müdür?
Markanın renk unsurunda değişiklik yapılmak istenirse bu değişiklik de marka örneğinde değişiklik anlamına gelir.
Dolayısıyla renk değişikliği için de yeni başvuru gerekir.
Bunun nedeni:
-
Tescil edilen markanın “nasıl” korunduğunun tam olarak belirli görülmesi gerekliliğidir.
-
Sicildeki marka örneği, koruma kapsamını kesin olarak belirler.
Markanın Modernizasyonu ve Kurumsal Kimlik Yenilenmesi
İşletmeler zaman zaman kurumsal kimliklerini yeniler.
Özellikle Marmaris gibi turistik bölgelerde oteller, cafeler, seyahat acenteleri veya yerel markalar logo modernizasyonuna sık başvurur.
Bu süreçte işletmeler şunları yapar:
-
Yeni logo tasarımını oluşturur.
-
Yeni logo için marka tescil başvurusu yapar.
-
Tescil alınca reklam materyallerini yeniler.
-
Eski marka kullanımını azaltır veya tamamen sonlandırır.
Marka patent sektörü içinde bu süreç oldukça yaygındır.
Markanın Kelime Unsurunda Değişiklik
Markanın kelime unsurunun değiştirilmesi;
yeni bir marka oluşturulması anlamına gelir.
Örneğin:
-
“Marmaris Yıldız Cafe” → “Marmaris Star Cafe”
-
“Koçak Turizm” → “Koçak Group”
Bu farklılıklar markanın kök unsurunu değiştirir ve mevcut tescilin değiştirilmesi mümkün olmaz.
Her yeni kelime veya kelime birleşimi için ayrı başvuru gerekir.
Yeniden Tescil mi, Başvuru Revizyonu mu?
Başvurusu henüz yayımlanmamış marka üzerinde bazı şekli düzeltmeler yapılabilir. Ancak:
-
Başvuru yayınlandıysa
-
Başvuru yayına çıkmışsa
-
Tescil tamamlanmışsa
→ Marka örneğinde değişiklik tamamen yasaktır.
Başvuru aşamasında yapılabilecek düzeltmeler yalnızca açıklayıcı ve teknik düzeltmelerdir. Örneğin:
-
Sınıf kodu hatalarının düzeltilmesi
-
Başvuru sahibi bilgilerinin düzeltilmesi
Markanın görünümünü etkileyen hiçbir değişiklik yapılamaz.
TÜRKPATENT’in Uygulamada Takip Ettiği Prensip
TÜRKPATENT, marka sicilinde kesinlik ilkesi (certainty principle) uygular.
Bu ilkeye göre:
-
Marka hangi şekilde tescil edilmişse o şekil aynen korunur.
-
Tescil edilen marka örneğinde yapılacak en küçük değişiklik bile kabul edilmez.
Kurum, marka korumasının net, belirgin ve üçüncü kişiler açısından öngörülebilir olması gerektiğini vurgular.
Bu nedenle işletmeler logo veya kurumsal kimlik yenilemesi yapmadan önce mutlaka hukuki danışmanlık almalıdır.
Marka Değişikliği Sürecinde Avukat Desteğinin Önemi
Marka hukuku teknik ve uzmanlık gerektiren bir alandır.
Marmaris’te yer alan Marmaris Koçak Hukuk Bürosu, marka tescil sürecinde ve değişiklik işlemlerinde müvekkillerine kapsamlı danışmanlık sunar.
Avukat desteği markanın şu aşamalarında önem kazanır:
-
Doğru marka stratejisinin belirlenmesi
-
Logo değişikliği öncesinde hak kaybı risklerinin analizi
-
Yeni başvuru sürecinin profesyonel şekilde yürütülmesi
-
Eski markanın akıbetinin planlanması
-
Ticari kullanım sürekliliğinin sağlanması
-
Lisans veya devir işlemlerinin düzenlenmesi
Bu nedenle özellikle marka patent sektörü içinde faaliyet gösteren işletmeler, marka değişikliklerinde profesyonel destek alarak riskleri minimize eder.
Marka Tescil ve Değişikliği Konusunda Sık Sorulan Sorular
1. Tescil edilen markanın logosunu değiştirmek mümkün mü?
Hayır, mümkün değildir.
Yeni logo için yeni marka başvurusu yapmak gerekir.
2. Renk değişikliği yapılabilir mi?
Hayır. Renk değişikliği marka örneğini değiştirir.
3. Markanın yazı tipi değişikliği yapılabilir mi?
Hayır. Yazı tipi, markanın ayırt edici görünümünü oluşturur.
4. Markanın kelime unsuru değiştirilebilir mi?
Hayır. Yeni bir kelime için yeni başvuru gerekir.
5. Marka sahibi unvan değişikliğini nasıl bildirir?
SMK m.26 kapsamında TÜRKPATENT’e bildirim yapılarak sicile işlenir.
6. Marka tescil süresi kaç yıldır?
10 yıldır ve sınırsız şekilde yenilenebilir.
7. Logo değiştirirsem eski markayı kullanmasam sorun olur mu?
5 yıl boyunca kullanılmayan markaya karşı iptal davası açılabilir.
Sonuç
Marka, işletmelerin ticari kimliğini ve pazardaki konumunu belirleyen en önemli unsurlardan biridir. Tescil edilen bir markanın korunması, işletmenin hukuki güvencesi ve ticari geleceği açısından büyük önem taşır. Ancak tescil edilen marka örneğinde değişiklik yapılması Türk mevzuatına göre mümkün değildir. Logo, renk, yazı tipi veya kelime unsuru değişiyorsa yeni bir marka başvurusu yapmak gerekir.
Marmaris’te faaliyet gösteren işletmeler, marka patent sektörü içinde yoğun rekabet yaşandığı için marka tescil ve değişiklik işlemlerinde profesyonel hukuki destekten büyük fayda sağlar. Marmaris Koçak Hukuk Bürosu, marka hukuku alanında uzman desteğiyle işletmelerin marka stratejilerini güvenle planlamasını sağlar.
